Przem\u00f3wienie Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka na sympozjum \u201eKu fundamentalnej teologii kap\u0142a\u0144stwa\u201d (17 lutego 2022 r.)<\/p>\n
Drodzy bracia, dzie\u0144 dobry!<\/p>\n
Dzi\u0119kuj\u0119 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 podzielenia si\u0119 z wami t\u0105 refleksj\u0105, kt\u00f3ra rodzi si\u0119 z tego, co Pan stopniowo pozwala\u0142 mi pozna\u0107 w ci\u0105gu tych ponad 50 lat kap\u0142a\u0144stwa. Nie chc\u0119 wy\u0142\u0105cza\u0107 z tej wdzi\u0119cznej pami\u0119ci tych ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy swoim \u017cyciem i \u015bwiadectwem ukazywali mi od dzieci\u0144stwa to, co urzeczywistnia oblicze Dobrego Pasterza. Zastanawia\u0142em si\u0119 nad tym, czym podzieli\u0107 si\u0119 na temat \u017cycia kap\u0142ana dzisiaj i doszed\u0142em do wniosku, \u017ce najlepsze s\u0142owo pochodzi ze \u015bwiadectwa, kt\u00f3re otrzyma\u0142em od wielu kap\u0142an\u00f3w<\/strong> na przestrzeni lat. To, co proponuj\u0119, jest owocem dokonywanej refleksji nad nimi, rozpoznaj\u0105c i zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad cechami, kt\u00f3re ich wyr\u00f3\u017cnia\u0142y i dawa\u0142y im szczeg\u00f3ln\u0105 si\u0142\u0119, rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119 w ich misji duszpasterskiej.<\/p>\n Jednocze\u015bnie musz\u0119 powiedzie\u0107 to samo o tych braciach kap\u0142anach, kt\u00f3rym musia\u0142em towarzyszy\u0107, poniewa\u017c utracili ogie\u0144 pierwszej mi\u0142o\u015bci, a ich pos\u0142uga sta\u0142a si\u0119 ja\u0142owa, powtarzalna i niemal bez znaczenia. Kap\u0142an w swoim \u017cyciu przechodzi przez r\u00f3\u017cne sytuacje i chwile. Sam osobi\u015bcie przechodzi\u0142em przez r\u00f3\u017cne sytuacje i r\u00f3\u017cne chwile, i \u201erozmy\u015blaj\u0105c\u201d nad poruszeniami Ducha \u015awi\u0119tego stwierdzi\u0142em, \u017ce w niekt\u00f3rych sytuacjach, tak\u017ce w chwilach pr\u00f3by, trudno\u015bci i opuszczenia, kiedy prze\u017cywa\u0142em i dzieli\u0142em \u017cycie w pewien spos\u00f3b, pozostawa\u0142 spok\u00f3j. Jestem \u015bwiadomy, \u017ce wiele mo\u017cna by powiedzie\u0107 i teoretyzowa\u0107 na temat kap\u0142a\u0144stwa. Dzisiaj pragn\u0119 podzieli\u0107 si\u0119 z wami tym \u201ema\u0142ym \u017cniwem\u201d, aby dzisiejszy kap\u0142an, niezale\u017cnie od chwili, w kt\u00f3rej \u017cyje, m\u00f3g\u0142 do\u015bwiadczy\u0107 pokoju i owocno\u015bci<\/strong>, kt\u00f3re pragnie da\u0107 Duch \u015awi\u0119ty. Nie wiem, czy te refleksje s\u0105 \u201e\u0142ab\u0119dzim \u015bpiewem\u201d mojego kap\u0142a\u0144skiego \u017cycia, ale z pewno\u015bci\u0105 mog\u0119 was zapewni\u0107, \u017ce pochodz\u0105 z mojego do\u015bwiadczenia. Nie ma tutaj \u017cadnej teorii, m\u00f3wi\u0119 o tym, co prze\u017cy\u0142em.<\/p>\n Okres, kt\u00f3ry prze\u017cywamy jest czasem, kt\u00f3ry wymaga od nas nie tylko identyfikacji zmian, ale przyjmowania ich ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce stoimy w obliczu zmiany epoki \u2013 powt\u00f3rzy\u0142em to ju\u017c wiele razy. Je\u015bli mieli\u015bmy co do tego jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci, Covid<\/em> sprawi\u0142, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to bardziej ni\u017c oczywiste. Jego wtargni\u0119cie jest bowiem czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko kwesti\u0105 zdrowotn\u0105, czym\u015b znacznie wi\u0119cej, ni\u017c jakim\u015b przezi\u0119bieniem.<\/p>\n Zmiana zawsze stawia nas przed r\u00f3\u017cnymi sposobami stawiania jej czo\u0142a. Problem w tym, \u017ce wiele dzia\u0142a\u0144 i postaw mo\u017ce by\u0107 po\u017cytecznych i dobrych, ale nie wszystkie z nich maj\u0105 posmak Ewangelii. I tu tkwi sedno, zmiana i dzia\u0142anie, kt\u00f3re maj\u0105 lub nie maj\u0105 posmaku Ewangelii, trzeba to rozezna\u0107. Na przyk\u0142ad poszukiwanie skodyfikowanych form<\/strong>, bardzo cz\u0119sto zakotwiczonych w przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re \u201ezapewniaj\u0105\u201d nam pewnego rodzaju ochron\u0119 przed ryzykiem, chowamy si\u0119 w \u015bwiecie lub spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re ju\u017c nie istnieje (je\u015bli w og\u00f3le kiedy\u015b istnia\u0142o), tak jakby ten w\u0142a\u015bnie porz\u0105dek by\u0142 w stanie po\u0142o\u017cy\u0107 kres konfliktom, jakie przedstawiaj\u0105 nam dzieje. Jest to kryzys cofania si\u0119 wstecz, \u017ceby si\u0119 schroni\u0107.<\/p>\n Inn\u0105 postaw\u0105 mo\u017ce by\u0107 przesadny optymizm<\/strong> \u2013 \u201ewszystko b\u0119dzie dobrze\u201d. Posuwanie si\u0119 za daleko bez rozeznania i bez niezb\u0119dnych decyzji. Ten optymizm doprowadza do ignorowania ran tych przekszta\u0142ce\u0144, i kt\u00f3ry nie potrafi zaakceptowa\u0107 napi\u0119\u0107, z\u0142o\u017cono\u015bci i dwuznaczno\u015bci w\u0142a\u015bciwych czasom obecnym i \u201eu\u015bwi\u0119ca\u201d ostatni\u0105 nowo\u015b\u0107 jako to, co jest naprawd\u0119 prawdziwe, pogardzaj\u0105c w ten spos\u00f3b m\u0105dro\u015bci\u0105 lat. (S\u0105 to dwa rodzaje ucieczki; s\u0105 to postawy najemnika, kt\u00f3ry widzi nadchodz\u0105cego wilka i ucieka: ucieka w przesz\u0142o\u015b\u0107 lub ucieka w przysz\u0142o\u015b\u0107). \u017badna z tych postaw nie prowadzi do dojrza\u0142ych rozwi\u0105za\u0144. Musimy zatrzyma\u0107 si\u0119 na konkrecie dnia dzisiejszego.<\/p>\n Podoba mi si\u0119 natomiast postawa rodz\u0105ca si\u0119 z ufnego podejmowania rzeczywisto\u015bci<\/strong>, zakotwiczona w m\u0105drej i \u017cywej Tradycji Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na wyp\u0142yni\u0119cie na g\u0142\u0119bi\u0119 bez l\u0119ku. Czuj\u0119, \u017ce Jezus, w tym momencie dziejowym zaprasza nas ponownie, aby\u015bmy \u201ewyp\u0142yn\u0119li na g\u0142\u0119bi\u0119\u201d (por. \u0141k 5, 4) z ufno\u015bci\u0105, \u017ce On jest Panem dziej\u00f3w, i \u017ce prowadzeni przez Niego, b\u0119dziemy potrafili rozezna\u0107 perspektyw\u0119, do kt\u00f3rej trzeba d\u0105\u017cy\u0107. Nasze zbawienie nie jest zbawieniem aseptycznym, pochodz\u0105cym z laboratorium czy z bezcielesnych spirytualizm\u00f3w \u2013 zawsze istnieje pokusa gnostycyzmu, kt\u00f3ra jest nowoczesna, jest aktualna. Rozeznawanie woli Bo\u017cej oznacza uczenie si\u0119 interpretowania rzeczywisto\u015bci oczyma Pana, bez uciekania od tego, co dzieje si\u0119 z powierzonymi nam lud\u017ami tam, gdzie \u017cyj\u0105, bez niepokoju, prowadz\u0105cego nas do poszukiwania szybkiego i uspokajaj\u0105cego wyj\u015bcia, kieruj\u0105c si\u0119 ideologi\u0105 chwili lub gotow\u0105 odpowiedzi\u0105, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci za najtrudniejsze, a nawet najbardziej mroczne momenty naszej historii. Te dwie drogi prowadzi\u0142yby nas do przekre\u015blania \u201enaszej historii Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra jest chwalebna jako historia ofiar, nadziei, codziennej walki, \u017cycia sp\u0119dzonego na s\u0142u\u017cbie, wytrwa\u0142o\u015bci w \u017cmudnej pracy\u201d (Evangelii gaudium<\/em>, 96).<\/p>\n W tym kontek\u015bcie r\u00f3wnie\u017c \u017cycie kap\u0142a\u0144skie odczuwa to wyzwanie. Przejawem tego jest kryzys powo\u0142a\u0144<\/strong>, kt\u00f3ry dotyka nasze wsp\u00f3lnoty w r\u00f3\u017cnych miejscach. Jest jednak r\u00f3wnie\u017c prawd\u0105, \u017ce cz\u0119sto wynika to z braku we wsp\u00f3lnotach zara\u017aliwego zapa\u0142u apostolskiego, co oznacza, \u017ce nie wzbudzaj\u0105 one entuzjazmu i atrakcyjno\u015bci. Na przyk\u0142ad wsp\u00f3lnoty funkcjonalne, dobrze zorganizowane, ale pozbawione entuzjazmu, wszystko jest na swoim miejscu, ale brakuje ognia ducha. Tam, gdzie jest \u017cycie, \u017carliwo\u015b\u0107 i pragnienie niesienia Chrystusa innym, tam rodz\u0105 si\u0119 prawdziwe powo\u0142ania. Nawet w parafiach, gdzie ksi\u0119\u017ca nie s\u0105 bardzo zaanga\u017cowani i rado\u015bni, to w\u0142a\u015bnie braterskie i gorliwe \u017cycie wsp\u00f3lnoty<\/strong> wzbudza pragnienie ca\u0142kowitego po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu i ewangelizacji, zw\u0142aszcza je\u015bli ta \u017cywa wsp\u00f3lnota modli si\u0119 usilnie o powo\u0142ania i ma odwag\u0119 zaproponowa\u0107 drog\u0119 szczeg\u00f3lnej konsekracji swoim m\u0142odym. Kiedy popadamy w funkcjonalizm, w organizacj\u0119 duszpastersk\u0105 \u2013 wszystko jest tylko tym \u2013 to wcale nie przyci\u0105ga ludzi, ale kiedy jest ksi\u0105dz lub wsp\u00f3lnota, kt\u00f3ra ma ten chrze\u015bcija\u0144ski, chrzcielny zapa\u0142, to przyci\u0105ga nowe powo\u0142ania.<\/p>\n \u017bycie kap\u0142ana jest przede wszystkim histori\u0105 zbawienia osoby ochrzczonej. Kardyna\u0142 Ouellet dokona\u0142 takiego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy kap\u0142a\u0144stwem s\u0142u\u017cebnym i chrzcielnym. Czasami zapominamy o chrzcie, a kap\u0142an staje si\u0119 funkcj\u0105: funkcjonalizmem, a to jest niebezpieczne. Nie wolno nam nigdy zapomina\u0107, \u017ce ka\u017cde szczeg\u00f3lne powo\u0142anie, w tym tak\u017ce do sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144, jest dope\u0142nieniem chrztu \u015bwi\u0119tego. Zawsze jest wielk\u0105 pokus\u0105, aby \u017cy\u0107 kap\u0142a\u0144stwem bez chrztu \u2013 a s\u0105 kap\u0142ani \u201ebez chrztu\u201d \u2013 to znaczy nie pami\u0119taj\u0105c, \u017ce naszym pierwszym powo\u0142aniem jest powo\u0142anie do \u015bwi\u0119to\u015bci<\/strong>. By\u0107 \u015bwi\u0119tym oznacza upodobni\u0107 si\u0119 do Jezusa i pozwoli\u0107, aby nasze \u017cycie by\u0142o zgodne z Jego uczuciami (por. Flp 2, 5). Tylko wtedy, gdy staramy si\u0119 mi\u0142owa\u0107 tak, jak mi\u0142owa\u0142 Jezus, czynimy widzialnym r\u00f3wnie\u017c Boga i w ten spos\u00f3b realizujemy nasze powo\u0142anie do \u015bwi\u0119to\u015bci. S\u0142usznie przypomina\u0142 nam \u015bwi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II, \u017ce \u201ekap\u0142an \u2014 tak jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2014 powinien pog\u0142\u0119bia\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce sam musi by\u0107 nieustannie ewangelizowany\u201d (Pastores dabo vobis<\/em>, 26). A ty id\u017a i powiedz niekt\u00f3rym biskupom, niekt\u00f3rym ksi\u0119\u017com, \u017ce musz\u0105 by\u0107 ewangelizowani… oni nie rozumiej\u0105. I to si\u0119 dzieje, to jest dramat dnia dzisiejszego.<\/p>\n Ka\u017cde szczeg\u00f3lne powo\u0142anie musi by\u0107 poddane takiemu rozeznaniu. Nasze powo\u0142anie jest przede wszystkim odpowiedzi\u0105 Temu, kt\u00f3ry pierwszy nas umi\u0142owa\u0142 (por. 1 J 4, 19). I to jest \u017ar\u00f3d\u0142em nadziei<\/strong>, poniewa\u017c nawet w czasie kryzysu Pan nie przestaje kocha\u0107, a wi\u0119c i powo\u0142ywa\u0107. A ka\u017cdy z nas jest tego \u015bwiadkiem: pewnego dnia Pan zasta\u0142 nas tam, gdzie byli\u015bmy i takimi jakimi byli\u015bmy, w \u015brodowiskach przeciwstawnych lub w skomplikowanych sytuacjach rodzinnych. Lubi\u0119 odczytywa\u0107 na nowo 16 rodzi\u0142 Ksi\u0119gi Ezechiela i czasem si\u0119 z ni\u0105 uto\u017csamiam: znalaz\u0142 mnie tu, znalaz\u0142 mnie tam, i prowadzi\u0142 mnie naprz\u00f3d… To Go jednak nie odwiod\u0142o od ch\u0119ci pisania, poprzez ka\u017cdego z nas, historii zbawienia. Od pocz\u0105tku tak by\u0142o \u2013 pomy\u015blmy o Piotrze i Pawle, Mateuszu…, by wymieni\u0107 tylko kilku \u2013 ich wyb\u00f3r nie wynika\u0142 z idealnej opcji, ale z konkretnego dzia\u0142ania wobec ka\u017cdego z nich. Ka\u017cdy, patrz\u0105c na swoje cz\u0142owiecze\u0144stwo, swoj\u0105 histori\u0119, sw\u00f3j temperament, nie powinien pyta\u0107 siebie, czy wyb\u00f3r powo\u0142ania jest wygodny czy nie, ale czy w sumieniu to powo\u0142anie otwiera w nim ten potencja\u0142 Mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry otrzymali\u015bmy w dniu naszego chrztu.<\/p>\n Podczas tych okres\u00f3w przemian pojawia si\u0119 wiele pyta\u0144, z kt\u00f3rymi trzeba si\u0119 zmierzy\u0107, a tak\u017ce wiele pokus, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107. Dlatego w tym wyst\u0105pieniu chcia\u0142bym po prostu skupi\u0107 si\u0119 na tym, co wydaje mi si\u0119 decyduj\u0105ce dla \u017cycia kap\u0142ana dzisiaj, pami\u0119taj\u0105c o tym, co m\u00f3wi \u015bw. Pawe\u0142: \u201eW Nim \u2013 to znaczy w Chrystusie \u2013 zespalana ca\u0142a budowla ro\u015bnie na \u015bwi\u0119t\u0105 w Panu \u015bwi\u0105tyni\u0119\u201d (Ef 2, 21). Rozwija\u0107 si\u0119 w porz\u0105dku to znaczy wzrasta\u0107 w harmonii<\/strong>, a sprawi\u0107 rozw\u00f3j w harmonii mo\u017ce tylko Duch \u015awi\u0119ty, jak to pi\u0119knie uj\u0105\u0142 \u015bw. Bazyli w swojej definicji: „Ipse harmonia est<\/em>” (\u201eO Duchu \u015awi\u0119tym”, 38). Pomy\u015bla\u0142em zatem, \u017ce wszelka budowa, aby si\u0119 osta\u0107 potrzebuje solidnych fundament\u00f3w. Dlatego chc\u0119 si\u0119 z wami podzieli\u0107 postawami, kt\u00f3re nadaj\u0105 solidno\u015b\u0107 osobie kap\u0142ana, chc\u0119 si\u0119 z wami podzieli\u0107 \u2013 ju\u017c to s\u0142yszeli\u015bcie \u2013 ale powtarzam to jeszcze raz \u2013 czterema filarami naszego \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego, kt\u00f3re nazwiemy \u201eczterema blisko\u015bciami”, poniewa\u017c s\u0105 one zgodne ze stylem Bo\u017cym, kt\u00f3ry jest zasadniczo stylem blisko\u015bci (por. Pwt 4, 7). On sam w ten spos\u00f3b okre\u015bla siebie wobec ludu: \u201ekt\u00f3ry\u017c nar\u00f3d wielki ma bog\u00f3w tak bliskich, jak Pan, B\u00f3g nasz?\u201d. Styl Boga to blisko\u015b\u0107, blisko\u015b\u0107 szczeg\u00f3lna, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105ca i czu\u0142a. To s\u0105 trzy s\u0142owa, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 \u017cycie kap\u0142ana, a tak\u017ce chrze\u015bcijanina, poniewa\u017c s\u0105 one zaczerpni\u0119te w\u0142a\u015bnie ze stylu Boga: blisko\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142czucie i czu\u0142o\u015b\u0107<\/strong>.<\/p>\n Wspomina\u0142em ju\u017c o nich w przesz\u0142o\u015bci, ale dzisiaj chcia\u0142bym si\u0119 nimi zaj\u0105\u0107 szerzej, poniewa\u017c kap\u0142an, bardziej ni\u017c recept czy teorii, potrzebuje konkretnych narz\u0119dzi, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142by podchodzi\u0107 do swojej pos\u0142ugi, misji i codzienno\u015bci. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 zach\u0119ca\u0142 Tymoteusza, aby zachowa\u0142 \u017cywy dar Bo\u017cy, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 przez w\u0142o\u017cenie r\u0105k, a kt\u00f3ry nie jest duchem boja\u017ani, lecz mocy, mi\u0142o\u015bci i trze\u017awego my\u015blenia (por. 2 Tm 1, 6-7). S\u0105dz\u0119, \u017ce te cztery filary, te cztery \u201eblisko\u015bci\u201d, o kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 teraz m\u00f3wi\u0142, mog\u0105 pom\u00f3c w spos\u00f3b praktyczny, konkretny i pe\u0142en nadziei w ponownym rozpaleniu daru i owocno\u015bci, kt\u00f3re pewnego dnia zosta\u0142y nam obiecane, w podtrzymywaniu tego daru przy \u017cyciu.<\/p>\n Przede wszystkim blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Boga. Cztery blisko\u015bci, a pierwsz\u0105 z nich jest blisko\u015b\u0107 wobec Boga.<\/p>\n 1) Blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Boga<\/strong><\/p>\n To znaczy blisko\u015b\u0107 wobec Pana blisko\u015bci. \u201eJa jestem krzewem winnym, wy latoro\u015blami\u201d \u2013 to jest to, kiedy \u015bw. Jan m\u00f3wi w Ewangelii o \u201etrwaniu\u201d \u2013 \u201eKto trwa we Mnie<\/strong>, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity, poniewa\u017c beze Mnie nic nie mo\u017cecie uczyni\u0107. Ten, kto we Mnie nie trwa, zostanie wyrzucony jak winna latoro\u015bl i uschnie. I zbiera si\u0119 j\u0105, i wrzuca do ognia, i p\u0142onie. Je\u017celi we Mnie trwa\u0107 b\u0119dziecie, a s\u0142owa moje w was, popro\u015bcie, o cokolwiek chcecie, a to wam si\u0119 spe\u0142ni\u201d (J 15, 5-7).<\/p>\n Kap\u0142an jest zaproszony przede wszystkim do piel\u0119gnowania tej blisko\u015bci, tej za\u017cy\u0142o\u015bci z Bogiem<\/strong>, a z tej relacji b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 czerpa\u0107 wszystkie si\u0142y potrzebne do pe\u0142nienia swojej pos\u0142ugi. Relacja z Bogiem jest, \u017ce tak powiem, szczepem, kt\u00f3ry utrzymuje nas w wi\u0119zi owocno\u015bci. Bez znacz\u0105cej relacji z Panem nasza s\u0142u\u017cba skazana jest na ja\u0142owo\u015b\u0107. Nasza blisko\u015b\u0107 z Jezusem, kontakt z Jego S\u0142owem, pozwala nam por\u00f3wnywa\u0107 nasze \u017cycie z Jego \u017cyciem i uczy\u0107 si\u0119 nie by\u0107 zgorszonymi tym, co nas spotyka, broni\u0107 si\u0119 przed \u201eskandalami\u201d. Tak, jak to by\u0142o w przypadku Mistrza, b\u0119dziecie prze\u017cywa\u0107 chwile rado\u015bci i uczt weselnych, cud\u00f3w i uzdrowie\u0144, rozmno\u017cenia chleb\u00f3w i odpoczynku. B\u0119d\u0105 chwile, kiedy b\u0119dziemy mogli by\u0107 chwaleni, ale b\u0119d\u0105 te\u017c chwile niewdzi\u0119czno\u015bci, odrzucenia, zw\u0105tpienia i samotno\u015bci, a\u017c do tego stopnia, \u017ce trzeba b\u0119dzie powiedzie\u0107: \u201eBo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b mnie opu\u015bci\u0142?\u201d (Mt 27, 46).<\/p>\n Blisko\u015b\u0107 z Jezusem zach\u0119ca nas, aby\u015bmy nie bali si\u0119 \u017cadnej z tych godzin \u2013 nie dlatego, \u017ce jeste\u015bmy mocni, lecz dlatego, \u017ce wpatrujemy si\u0119 w Niego, chwytamy si\u0119 Go<\/strong> i m\u00f3wimy Mu: \u201ePanie, nie pozw\u00f3l, bym wpad\u0142 w pokuszenie! Spraw, bym poj\u0105\u0142, \u017ce prze\u017cywam wa\u017cne chwile mego \u017cycia i \u017ce Ty jeste\u015b ze mn\u0105, by do\u015bwiadczy\u0107 mojej wiary i mojej mi\u0142o\u015bci\u201d (C.M. Martini, \u201eWytrwali\u015bcie przy mnie w moich przeciwno\u015bciach. Rozwa\u017cania o Hiobie\u201d, Krak\u00f3w 1993, 112). Ta blisko\u015b\u0107 z Bogiem przybiera czasem form\u0119 zmagania: trzeba zmaga\u0107 si\u0119 z Panem, zw\u0142aszcza w chwilach, kiedy Jego nieobecno\u015b\u0107 jest najbardziej odczuwalna w \u017cyciu kap\u0142ana lub w \u017cyciu powierzonych mu os\u00f3b. Walczy\u0107 przez ca\u0142\u0105 noc i prosi\u0107 o Jego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo (por. Rdz 32, 25-27), kt\u00f3re b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142em \u017cycia dla wielu. Niekiedy jest to zmaganie. Pewien ksi\u0105dz, kt\u00f3ry pracuje tutaj w kurii \u2013 kt\u00f3ry ma trudn\u0105 prac\u0119, \u017ceby zaprowadzi\u0107 porz\u0105dek w pewnym miejscu, m\u0142ody \u2013 opowiada\u0142 mi kiedy\u015b, \u017ce wraca\u0142 zm\u0119czony, wraca\u0142 zm\u0119czony, ale odpoczywa\u0142 przed snem przed Matk\u0105 Bo\u017c\u0105 z r\u00f3\u017ca\u0144cem w r\u0119ku. On potrzebowa\u0142 tej blisko\u015bci, kurialista, pracownik Watykanu. Bardzo krytykuje si\u0119 ludzi w Kurii, niekiedy to prawda, ale mog\u0119 te\u017c powiedzie\u0107 i da\u0107 \u015bwiadectwo, \u017ce s\u0105 tutaj w Kurii \u015bwi\u0119ci, to prawda.<\/p>\n Wiele kryzys\u00f3w kap\u0142a\u0144skich ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w\u0142a\u015bnie w niedostatecznym \u017cyciu modlitewnym, w braku za\u017cy\u0142o\u015bci z Panem, w sprowadzeniu \u017cycia duchowego do zwyk\u0142ej praktyki religijnej<\/strong>. Chc\u0119 to rozr\u00f3\u017cni\u0107 tak\u017ce w formacji: \u017cycie duchowe to jedno, praktyki religijne to drugie. \u201eJak przebiega twoje \u017cycie duchowe?\u201d \u2013 \u201eDobrze, dobrze. Rano robi\u0119 medytacj\u0119, odmawiam r\u00f3\u017caniec, odmawiam „te\u015bciow\u0105” \u2013 te\u015bciowa to brewiarz \u2013 odmawiam brewiarz i to wszystko… Robi\u0119 wszystko\u201d. \u2013 Nie, to jest praktyka religijna. Ale jak przebiega twoje \u017cycie duchowe? Pami\u0119tam wa\u017cne momenty w moim \u017cyciu, kiedy ta blisko\u015b\u0107 Pana by\u0142a decyduj\u0105cym czynnikiem, \u017ceby mnie podtrzyma\u0107, podtrzyma\u0107 w chwilach mrocznych. Bez za\u017cy\u0142o\u015bci modlitwy, \u017cycia duchowego, konkretnej blisko\u015bci Boga poprzez s\u0142uchanie S\u0142owa, celebracji eucharystycznej, milczenia adoracji, zawierzenia si\u0119 Maryi, m\u0105drego towarzyszenia przewodnika duchowego, sakramentu pojednania, bez tych konkretnych \u201eblisko\u015bci\u201d<\/strong> kap\u0142an jest, \u017ce tak powiem, tylko znu\u017conym robotnikiem, kt\u00f3ry nie korzysta z dobrodziejstw przyjaci\u00f3\u0142 Pana. Lubi\u0142em, w innej diecezji, pyta\u0107 ksi\u0119\u017cy: \u201eA powiedz mi \u2013 oni mi m\u00f3wili o swojej pracy \u2013 powiedz mi, jak ty k\u0142adziesz si\u0119 spa\u0107? A oni nie rozumieli. \u201eTak, tak, jak k\u0142adziesz si\u0119 spa\u0107 w nocy?\u201d. \u2013 \u201ePrzychodz\u0119 zm\u0119czony, co\u015b przek\u0105szam i k\u0142ad\u0119 si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, a przed \u0142\u00f3\u017ckiem telewizor…”. \u2013 \u201eAch, dobrze! A czy nie idziesz do Pana, przynajmniej na dobranoc?\u201d. W tym tkwi problem. Brak blisko\u015bci. To by\u0142o normalne, \u017ce zm\u0119czony prac\u0105 szed\u0142em odpocz\u0105\u0107 i ogl\u0105da\u0142em telewizj\u0119, co jest uzasadnione, ale bez Pana, bez tej blisko\u015bci. Odmawia\u0142 r\u00f3\u017caniec, odmawia\u0142 brewiarz, ale bez za\u017cy\u0142o\u015bci z Panem. Nie czu\u0142 potrzeby, by powiedzie\u0107 Panu: \u201eDo widzenia, do jutra, dzi\u0119kuj\u0119 bardzo!\u201d. S\u0105 to drobne gesty, kt\u00f3re ujawniaj\u0105 postaw\u0119 kap\u0142a\u0144skiej duszy.<\/p>\n Nazbyt cz\u0119sto, na przyk\u0142ad, w \u017cyciu kap\u0142a\u0144skim praktykuje si\u0119 modlitw\u0119 jedynie jako obowi\u0105zek, zapominaj\u0105c, \u017ce przyja\u017a\u0144 i mi\u0142o\u015b\u0107 nie mog\u0105 by\u0107 narzucone jako regu\u0142a zewn\u0119trzna, lecz s\u0105 fundamentalnym wyborem naszego serca<\/strong>. Kap\u0142an, kt\u00f3ry si\u0119 modli, jest w gruncie rzeczy chrze\u015bcijaninem, kt\u00f3ry w pe\u0142ni zrozumia\u0142 dar otrzymany na chrzcie \u015bwi\u0119tym. Kap\u0142an, kt\u00f3ry si\u0119 modli, to syn, kt\u00f3ry nieustannie pami\u0119ta, \u017ce jest synem i \u017ce ma Ojca, kt\u00f3ry go mi\u0142uje. Kap\u0142an, kt\u00f3ry si\u0119 modli, jest synem, kt\u00f3ry zbli\u017ca si\u0119 do Pana.<\/p>\n Ale to wszystko jest trudne, je\u015bli nie nawykniemy do czynienia przestrzeni dla milczenia w ci\u0105gu dnia<\/strong>. Je\u015bli nie potrafimy od\u0142o\u017cy\u0107 na bok \u201eczynienia\u201d jak Marta, aby nauczy\u0107 si\u0119 \u201eprzebywania\u201d Marii. Trudno wyrzec si\u0119 aktywizmu \u2013 bardzo cz\u0119sto aktywizm mo\u017ce by\u0107 ucieczk\u0105 \u2013 bo kiedy przestajemy by\u0107 zaj\u0119ci, w serca nie nadchodzi natychmiast pok\u00f3j, lecz opustoszenie. A pragn\u0105c nie popa\u015b\u0107 w opustoszenie jeste\u015bmy gotowi nigdy si\u0119 nie zatrzyma\u0107. Praca jest rozproszeniem, aby wchodzi\u0107 w opustoszenie. Ale opustoszenie jest troch\u0119 punktem spotkania z Bogiem. Ale w\u0142a\u015bnie akceptuj\u0105c opustoszenie, rodz\u0105ce si\u0119 z milczenia, z wyrzeczenia si\u0119 aktywno\u015bci i s\u0142\u00f3w, z odwagi szczerego rachunku sumienia \u2013 w\u0142a\u015bnie tutaj, wszystko nabiera \u015bwiat\u0142a i pokoju, kt\u00f3ry nie opiera si\u0119 ju\u017c na naszych w\u0142asnych si\u0142ach i mo\u017cliwo\u015bciach. Chodzi o to, by nauczy\u0107 si\u0119 pozwala\u0107, aby to Pan kontynuowa\u0142 swoje dzie\u0142o w ka\u017cdym i przycina\u0142 to wszystko, co jest bezowocne, ja\u0142owe i co wypacza powo\u0142anie. Trwa\u0107 na modlitwie oznacza nie tylko pozosta\u0107 wiernym jakiej\u015b czynno\u015bci. Oznacza nie ucieka\u0107, gdy w\u0142a\u015bnie modlitwa prowadzi nas na pustyni\u0119. Droga pustyni jest drog\u0105, kt\u00f3ra prowadzi nas do za\u017cy\u0142o\u015bci z Bogiem, pod warunkiem jednak, \u017ce nie uciekamy, \u017ce nie znajdziemy sposob\u00f3w na ucieczk\u0119 od tego spotkania. Na pustyni \u201eb\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 do jego serca\u201d, m\u00f3wi Pan swojemu ludowi przez proroka Ozeasza (por. 2, 16). Jest to co\u015b, o co kap\u0142an musi zada\u0107 pytanie sobie samemu: czy jest w stanie pozwoli\u0107 si\u0119 wyprowadzi\u0107 na pustyni\u0119. Kierownicy duchowi, ci, kt\u00f3rzy towarzysz\u0105 kap\u0142anom, musz\u0105 zrozumie\u0107, pom\u00f3c im i zada\u0107 to pytanie: czy jeste\u015b w stanie pozwoli\u0107 sobie na wyj\u015bcie na pustyni\u0119<\/strong>? A mo\u017ce od razu udajesz si\u0119 do oazy telewizji lub czego\u015b innego?<\/p>\n Blisko\u015b\u0107 z Bogiem pozwala kap\u0142anowi nawi\u0105za\u0107 kontakt z b\u00f3lem, kt\u00f3ry jest w naszych sercach i kt\u00f3ry, je\u015bli zostanie zaakceptowany, rozbraja nas do tego stopnia, \u017ce spotkanie staje si\u0119 mo\u017cliwe. Modlitwa, kt\u00f3ra jak ogie\u0144 o\u017cywia \u017cycie kap\u0142a\u0144skie, jest wo\u0142aniem serca z\u0142amanego i upokorzonego, kt\u00f3rym \u2013 jak m\u00f3wi nam S\u0142owo \u2013 Pan nie gardzi (por. Ps 50, 19). \u201eWo\u0142ali, a Pan ich wys\u0142ucha\u0142\/ i uwolni\u0142 od wszystkich przeciwno\u015bci. \/Oblicze Pana [zwraca si\u0119] przeciw \u017ale czyni\u0105cym\/by pami\u0119\u0107 o nich wyg\u0142adzi\u0107 z ziemi\u201d (Ps 34, 17-18).<\/p>\n Kap\u0142an musi mie\u0107 serce dostatecznie \u201eposzerzone\u201d<\/strong>, by uczyni\u0107 miejsce dla b\u00f3lu powierzonego mu ludu, a jednocze\u015bnie, jak stra\u017cnik, og\u0142asza\u0107 jutrzenk\u0119 Bo\u017cej \u0142aski, kt\u00f3ra objawia si\u0119 w\u0142a\u015bnie w tym cierpieniu. Ogarni\u0119cie, zaakceptowanie i przedstawienie w\u0142asnej n\u0119dzy w blisko\u015bci z Panem b\u0119dzie najlepsz\u0105 szko\u0142\u0105, aby m\u00f3c, krok po kroku, uczyni\u0107 miejsce dla wszystkich n\u0119dz i b\u00f3l\u00f3w, z kt\u00f3rymi b\u0119dzie si\u0119 styka\u0142 codziennie w swojej pos\u0142udze, a\u017c do upodobnienia si\u0119 do serca Chrystusa. A to przygotuje kap\u0142ana tak\u017ce do innej blisko\u015bci: blisko\u015bci wzgl\u0119dem ludu Bo\u017cego. W swojej blisko\u015bci z Bogiem kap\u0142an umacnia swoj\u0105 blisko\u015b\u0107 z ludem i odwrotnie, w swojej blisko\u015bci z ludem do\u015bwiadcza r\u00f3wnie\u017c blisko\u015bci ze swoim Panem. I ta blisko\u015b\u0107 z Bogiem \u2013 zwraca to moj\u0105 uwag\u0119 \u2013 jest pierwszym zadaniem biskup\u00f3w, bo kiedy Aposto\u0142owie \u201ewymy\u015blili\u201d diakon\u00f3w, to Piotr wyja\u015bnia ich funkcj\u0119 i m\u00f3wi: \u201eMy za\u015b oddamy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie modlitwie i pos\u0142udze s\u0142owa\u201d (por. Dz 6, 4). Innymi s\u0142owy, pierwszym zadaniem biskupa jest modlitwa, a kap\u0142an r\u00f3wnie\u017c musi to podj\u0105\u0107: modli\u0107 si\u0119.<\/p>\n Jan Chrzciciel powiedzia\u0142: \u201ePotrzeba, by On wzrasta\u0142, a ja si\u0119 umniejsza\u0142\u201d (J 3, 30). To wszystko umo\u017cliwia za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 z Bogiem, poniewa\u017c na modlitwie do\u015bwiadczamy, \u017ce jeste\u015bmy wielkimi w Jego oczach, a wtedy dla kap\u0142an\u00f3w bliskich Panu nie jest ju\u017c problemem stanie si\u0119 ma\u0142ymi w oczach \u015bwiata. I w tej blisko\u015bci, nie l\u0119kamy si\u0119 ju\u017c upodobnienia do Jezusa Ukrzy\u017cowanego, czego wymaga si\u0119 od nas w obrz\u0119dzie \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, co jest bardzo pi\u0119kne, ale o czym cz\u0119sto zapominamy.<\/p>\n Przejd\u017amy do drugiej blisko\u015bci, kt\u00f3ra b\u0119dzie znacznie kr\u00f3tsza od pierwszej.<\/p>\n 2) Blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem biskupa<\/strong><\/p>\n Ta druga blisko\u015b\u0107 przez d\u0142ugi czas by\u0142a odczytywana tylko jednostronnie. Jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbyt cz\u0119sto, tak\u017ce i dzisiaj, nadawali\u015bmy pos\u0142usze\u0144stwu interpretacj\u0119 dalek\u0105 od przes\u0142ania Ewangelii. Pos\u0142usze\u0144stwo nie posiada znamienia dyscyplinarnego, lecz jest najsilniejsz\u0105 cech\u0105 wi\u0119zi, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy nas w komunii<\/strong>. By\u0107 pos\u0142usznym oznacza nauczy\u0107 si\u0119 s\u0142ucha\u0107 i pami\u0119ta\u0107, \u017ce nikt nie mo\u017ce twierdzi\u0107, i\u017c jest dysponentem woli Bo\u017cej, i \u017ce mo\u017cna j\u0105 zrozumie\u0107 tylko poprzez rozeznanie. Pos\u0142usze\u0144stwo jest wi\u0119c ws\u0142uchiwaniem si\u0119 w wol\u0119 Bo\u017c\u0105, kt\u00f3r\u0105 rozeznajemy w\u0142a\u015bnie w pewnej wi\u0119zi. Taka postawa s\u0142uchania pozwala na dojrzewanie idei, \u017ce nikt nie jest zasad\u0105 i fundamentem \u017cycia, lecz \u017ce ka\u017cdy musi koniecznie odnosi\u0107 si\u0119 do innych. Ta logika blisko\u015bci \u2013 w tym przypadku z biskupem, ale obowi\u0105zuj\u0105ca tak\u017ce w innych relacjach \u2013 pozwala prze\u0142ama\u0107 wszelkie pokusy zamkni\u0119cia si\u0119, samousprawiedliwienia i \u017cycia \u201ekawalerskiego\u201d, czy \u201estarokawalerskiego\u201d. Kiedy ksi\u0119\u017ca zamykaj\u0105 si\u0119 w sobie, zamykaj\u0105 si\u0119…, staj\u0105 si\u0119 w ko\u0144cu \u201estarymi kawalerami\u201d, z wszystkimi maniami \u201estarych kawaler\u00f3w\u201d, a to nie jest dobre. Ta blisko\u015b\u0107 wr\u0119cz przeciwnie zach\u0119ca, by odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do innych instancji, aby znale\u017a\u0107 drog\u0119, kt\u00f3ra prowadzi do prawdy i \u017cycia.<\/p>\n Biskup nie jest szkolnym nadzorc\u0105, nie jest inspektorem, lecz ojcem i powinien da\u0107 t\u0119 blisko\u015b\u0107. Biskup musi si\u0119 stara\u0107 w ten spos\u00f3b, bo inaczej zra\u017ca do siebie ksi\u0119\u017cy, albo tylko zbli\u017ca tych ambitnych. Biskup, kimkolwiek by by\u0142, pozostaje dla ka\u017cdego prezbitera i dla ka\u017cdego Ko\u015bcio\u0142a partykularnego wi\u0119zi\u0105, kt\u00f3ra pomaga rozeznawa\u0107 wol\u0119 Bo\u017c\u0105. Nie wolno nam jednak zapomina\u0107, \u017ce sam biskup mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem tego rozeznania tylko wtedy, gdy on r\u00f3wnie\u017c ws\u0142uchuje si\u0119 w realia swoich prezbiter\u00f3w i powierzonego mu \u015bwi\u0119tego ludu Bo\u017cego. W Evangelii gaudium<\/em> napisa\u0142em: \u201eMusimy \u0107wiczy\u0107 si\u0119 w sztuce s\u0142uchania, kt\u00f3ra polega na czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko s\u0142yszeniu. Pierwsz\u0105 spraw\u0105 w komunikacji z drugim cz\u0142owiekiem jest zdolno\u015b\u0107 serca, kt\u00f3ra umo\u017cliwia blisko\u015b\u0107, bez kt\u00f3rej nie istnieje prawdziwe spotkanie duchowe. S\u0142uchanie pomaga nam dostrzec gest oraz stosowne s\u0142owo, kt\u00f3re podwa\u017cy nasz\u0105 spokojn\u0105 pozycj\u0119 obserwator\u00f3w. Jedynie poczynaj\u0105c od tego s\u0142uchania pe\u0142nego szacunku i zdolnego do wsp\u00f3\u0142czucia, mo\u017cna b\u0119dzie znale\u017a\u0107 drogi prowadz\u0105ce do prawdziwego wzrostu, mo\u017cna b\u0119dzie rozbudzi\u0107 pragnienie idea\u0142u chrze\u015bcija\u0144skiego, trosk\u0119, by odpowiedzie\u0107 w pe\u0142ni na mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017c\u0105 i pragnienie lepszego rozwini\u0119cia tego, co B\u00f3g zasia\u0142 w naszym \u017cyciu\u201d (n. 171).<\/p>\n Nie przypadkiem z\u0142o, by zniszczy\u0107 owocno\u015b\u0107 dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a, stara si\u0119 podwa\u017cy\u0107 tworz\u0105ce nas wi\u0119zi. Obrona wi\u0119zi kap\u0142ana z Ko\u015bcio\u0142em partykularnym, z instytutem, do kt\u00f3rego nale\u017cy, i z biskupem czyni \u017cycie kap\u0142a\u0144skie godnym zaufania. Trzeba broni\u0107 wi\u0119zi. Pos\u0142usze\u0144stwo jest podstawowym wyborem, by zaakceptowa\u0107 <\/strong>tych, kt\u00f3rzy s\u0105 postawieni przed nami jako konkretny znak tego powszechnego sakramentu zbawienia, jakim jest Ko\u015bci\u00f3\u0142. Pos\u0142usze\u0144stwo, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c konfrontacj\u0105, s\u0142uchaniem i, w niekt\u00f3rych przypadkach, napi\u0119ciem, lecz, kt\u00f3re si nie \u0142amie. Wymaga to od ksi\u0119\u017cy modlitwy za biskup\u00f3w oraz wyra\u017cania swoich opinii z szacunkiem, odwag\u0105 i szczero\u015bci\u0105. Wymaga to tak\u017ce od biskup\u00f3w pokory, umiej\u0119tno\u015bci s\u0142uchania, samokrytyki i przyjmowania pomocy. Je\u015bli obronimy t\u0119 wi\u0119\u017a, b\u0119dziemy mogli bezpiecznie i\u015b\u0107 naprz\u00f3d nasz\u0105 drog\u0105.<\/p>\n I s\u0105dz\u0119, \u017ce to, je\u015bli chodzi o blisko\u015b\u0107 wobec biskup\u00f3w, jest wystarczaj\u0105ce.<\/p>\n 3) Blisko\u015b\u0107 mi\u0119dzy prezbiterami<\/strong><\/p>\n To trzecia blisko\u015b\u0107. Blisko\u015b\u0107 wobec Boga, blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem biskup\u00f3w, blisko\u015b\u0107 wobec prezbiter\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie wychodz\u0105c z komunii z biskupem, otwiera si\u0119 trzecia blisko\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest blisko\u015bci\u0105<\/strong> bratersk\u0105<\/strong>. Jezus objawia si\u0119 tam, gdzie s\u0105 bracia gotowi, by mi\u0142owa\u0107 si\u0119 wzajemnie: \u201eGdzie s\u0105 dwaj albo trzej zebrani w imi\u0119 moje, tam jestem po\u015br\u00f3d nich\u201d (Mt 18, 20). Braterstwo, podobnie jak pos\u0142usze\u0144stwo, nie mo\u017ce by\u0107 nam narzucone moralnie, w spos\u00f3b zewn\u0119trzny wobec nas. Braterstwo jest \u015bwiadomym wyborem, by d\u0105\u017cy\u0107 do \u015bwi\u0119to\u015bci wraz z innymi, a nie w samotno\u015bci, \u015bwi\u0119ci z innymi. Afryka\u0144skie przys\u0142owie, kt\u00f3re dobrze znacie m\u00f3wi: \u201eJe\u015bli chcesz i\u015b\u0107 szybko, id\u017a sam; je\u015bli chcesz zaj\u015b\u0107 daleko, id\u017a z innymi<\/strong>\u201d. Czasami wydaje si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest powolny \u2013 i jest to prawda \u2013 ale lubi\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce jest to powolno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 pod\u0105\u017ca\u0107 w braterstwie. Tak\u017ce towarzysz\u0105c ostatnim, ale zawsze w braterstwie.<\/p>\n Cechy charakterystyczne braterstwa s\u0105 zwi\u0105zane z mi\u0142o\u015bci\u0105. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 w Pierwszym Li\u015bcie do Koryntian (rozdz. 13) zostawi\u0142 nam jasn\u0105 \u201emap\u0119\u201d mi\u0142o\u015bci i w pewnym sensie wskaza\u0142, do czego powinno d\u0105\u017cy\u0107 braterstwo. Przede wszystkim jest to uczenie si\u0119 cierpliwo\u015bci<\/strong>, b\u0119d\u0105cej zdolno\u015bci\u0105, by czu\u0107 si\u0119 odpowiedzialnym za innych, by nie\u015b\u0107 ich ci\u0119\u017cary, do cierpienia w pewnym sensie wraz z nimi. Przeciwie\u0144stwem cierpliwo\u015bci jest oboj\u0119tno\u015b\u0107, dystans, kt\u00f3ry budujemy wobec innych, by nie czu\u0107 si\u0119 zaanga\u017cowanymi w ich \u017cycie. Wielu kap\u0142an\u00f3w prze\u017cywa dramat samotno\u015bci, poczucia osamotnienia. Czuj\u0105 si\u0119 niegodni cierpliwo\u015bci, szacunku. Wr\u0119cz przeciwnie, wydaje si\u0119, \u017ce od innych przychodzi os\u0105d, a nie dobro, nie \u0142agodno\u015b\u0107. Inny nie jest zdolny do radowania si\u0119 z dobra, kt\u00f3re spotyka nas w \u017cyciu, albo te\u017c i ja nie jestem do tego zdolny, gdy widz\u0119 dobro w \u017cyciu innych. T\u0105 niezdolno\u015bci\u0105 radowania si\u0119 z dobra drugiego, dobra innych jest zazdro\u015b\u0107 \u2013 pragn\u0119 to podkre\u015bli\u0107 \u2013 kt\u00f3ra tak bardzo dr\u0119czy nasze \u015brodowiska i kt\u00f3ra jest pewnym znojem w pedagogice mi\u0142o\u015bci, a nie jedynie grzechem, z kt\u00f3rego trzeba si\u0119 wyspowiada\u0107. Grzech jest ostatni\u0105 rzecz\u0105, jest to postawa zazdrosna. Zazdro\u015b\u0107 jest bardzo obecna we wsp\u00f3lnotach kap\u0142a\u0144skich. A S\u0142owo Bo\u017ce m\u00f3wi nam, \u017ce jest to postawa niszcz\u0105ca: przez zawi\u015b\u0107 diab\u0142a grzech wszed\u0142 na \u015bwiat (por. Mdr 2,24). Jest to brama, brama prowadz\u0105ca do zniszczenia. I w tej sprawie musimy m\u00f3wi\u0107 jasno, w naszych wsp\u00f3lnotach kap\u0142a\u0144skich istnieje zazdro\u015b\u0107. Nie ka\u017cdy jest zazdrosny, nie, ale w zasi\u0119gu r\u0119ki jest pokusa zazdro\u015bci. B\u0105d\u017amy ostro\u017cni. A z zazdro\u015bci rodzi si\u0119 plotkowanie.<\/p>\n Aby poczu\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty, \u201eby\u0107 nami\u201d, nie trzeba zak\u0142ada\u0107 masek<\/strong>, kt\u00f3re oferuj\u0105 jedynie zwyci\u0119ski obraz nas samych. To znaczy, \u017ce nie musimy si\u0119 chwali\u0107, ani tym bardziej unosi\u0107 si\u0119 pych\u0105, ani, co gorsza, przyjmowa\u0107 postaw agresywnych, nie szanuj\u0105c tych, kt\u00f3rzy nas otaczaj\u0105. Istniej\u0105 tak\u017ce klerykalne formy zn\u0119cania si\u0119 nad innymi. Bo kap\u0142an, je\u015bli ma si\u0119 czym chlubi\u0107, to mi\u0142osierdziem Pana. Zna sw\u00f3j grzech, swoj\u0105 n\u0119dz\u0119 i swoje ograniczenia, ale do\u015bwiadczy\u0142, \u017ce tam, gdzie obfitowa\u0142 grzech, tam jeszcze obficiej rozla\u0142a si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 (por. Rz 5, 20); i to jest jego pierwsza dobra nowina. Kap\u0142an, kt\u00f3ry ma to na uwadze, nie jest zazdrosny, nie mo\u017ce by\u0107 zazdrosny.<\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 braterska nie szuka swego interesu, nie pozostawia miejsca na gniew, na niech\u0119\u0107, jak gdyby brat stoj\u0105cy obok czego\u015b mnie pozbawi\u0142. A kiedy spotyka mnie n\u0119dza drugiego cz\u0142owieka, jestem got\u00f3w nie pami\u0119ta\u0107 na zawsze doznanego z\u0142a, nie czyni\u0107 z niego jedynego kryterium oceny do tego stopnia, by cieszy\u0107 si\u0119 z niesprawiedliwo\u015bci, gdy dotyczy ona w\u0142a\u015bnie osoby, kt\u00f3ra zada\u0142a mi cierpienie. Prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142weseli si\u0119 z prawd\u0105<\/strong> i uwa\u017ca za ci\u0119\u017cki grzech atakowanie prawdy i godno\u015bci swoich braci i si\u00f3str przez oszczerstwa, obmowy i plotki. \u0179r\u00f3d\u0142em jest zazdro\u015b\u0107. Dochodzi si\u0119 do tego, nawet pom\u00f3wie\u0144, \u017ceby zdoby\u0107 jakie\u015b stanowisko… I jest to bardzo smutne. Kiedy \u017c\u0105da si\u0119 od nas informacji, aby kogo\u015b uczyni\u0107 biskupem, cz\u0119sto otrzymujemy informacje, kt\u00f3re s\u0105 chore z zazdro\u015bci. I to jest choroba naszych prezbiter\u00f3w. Wielu z was jest wyk\u0142adowcami w seminariach, we\u017acie to pod uwag\u0119.<\/p>\n Jednak\u017ce pod tym wzgl\u0119dem nie mo\u017cna sobie pozwoli\u0107 na przekonanie, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 braterska jest utopi\u0105, a tym bardziej \u201efrazesem\u201d, \u017ceby rozbudzi\u0107 pi\u0119kne uczucia lub s\u0142owa w koj\u0105cym dyskursie. Nie. Wszyscy wiemy, jak trudne mo\u017ce by\u0107 \u017cycie we wsp\u00f3lnocie czy w gronie kap\u0142a\u0144skim \u2013 pewien \u015bwi\u0119ty mawia\u0142: \u017cycie wsp\u00f3lnotowe jest moj\u0105 pokut\u0105 \u2013 jak\u017ce trudno dzieli\u0107 codzienno\u015b\u0107 z tymi, kt\u00f3rych chcieli\u015bmy uzna\u0107 za braci. Mi\u0142o\u015b\u0107 braterska, je\u015bli nie chcemy jej os\u0142adza\u0107, dostosowywa\u0107 lub umniejsza\u0107, jest \u201ewielkim proroctwem\u201d, do kt\u00f3rego prze\u017cywania jeste\u015bmy powo\u0142ani, w tym spo\u0142ecze\u0144stwie odrzucenia. Lubi\u0119 my\u015ble\u0107 o mi\u0142o\u015bci braterskiej jako o miejscu, gdzie \u0107wiczy si\u0119 ducha, gdzie dzie\u0144 po dniu konfrontujemy si\u0119 z samymi sob\u0105 i mamy termometr naszego \u017cycia duchowego. Dzi\u015b proroctwo braterstwa pozostaje \u017cywe i potrzebuje tych, kt\u00f3rzy je g\u0142osz\u0105. Potrzebuje os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bwiadome w\u0142asnych ogranicze\u0144 i trudno\u015bci, jakie si\u0119 pojawiaj\u0105, pozwalaj\u0105 si\u0119 dotkn\u0105\u0107, wezwa\u0107 i poruszy\u0107 s\u0142owom Pana: \u201ePo tym wszyscy poznaj\u0105, \u017ce\u015bcie uczniami moimi, je\u015bli b\u0119dziecie si\u0119 wzajemnie mi\u0142owali\u201d (J 13, 35).<\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 braterska w przypadku kap\u0142an\u00f3w nie pozostaje zamkni\u0119ta w ma\u0142ej grupie, ale wyra\u017ca si\u0119 jako mi\u0142o\u015b\u0107 pasterska<\/strong> (Pastores dabo vobis<\/em>, 23), kt\u00f3ra pobudza do jej konkretnego prze\u017cywania w misji. Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce mi\u0142ujemy, je\u015bli nauczymy si\u0119 wyra\u017ca\u0107 j\u0105 w spos\u00f3b opisany przez \u015bw. Paw\u0142a. I tylko ci, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 mi\u0142owa\u0107, s\u0105 bezpieczni. Ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 z syndromem Kaina, w przekonaniu, \u017ce nie potrafi\u0105 kocha\u0107, bo zawsze czuj\u0105, \u017ce nie s\u0105 kochani, doceniani, nie ciesz\u0105 si\u0119 odpowiednim szacunkiem, w ko\u0144cu zawsze \u017cyj\u0105 jak w\u0142\u00f3cz\u0119ga, nigdy nie czuj\u0105 si\u0119 u siebie i z tego w\u0142a\u015bnie powodu s\u0105 bardziej nara\u017ceni na z\u0142o: na wyrz\u0105dzenie z\u0142a sobie i czynienie z\u0142a innym. Dlatego mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy prezbiterami pe\u0142ni funkcj\u0119 strze\u017cenia, strze\u017cenia si\u0119 nawzajem.<\/p>\n Posun\u0105\u0142bym si\u0119 nawet do stwierdzenia, \u017ce tam, gdzie dzia\u0142a kap\u0142a\u0144skie braterstwo, blisko\u015b\u0107 mi\u0119dzy ksi\u0119\u017cmi istniej\u0105 wi\u0119zy prawdziwej przyja\u017ani, mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c prze\u017cywanie wyboru celibatu<\/strong> z wi\u0119ksz\u0105 pogod\u0105 ducha. Celibat jest darem, kt\u00f3ry Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0142aci\u0144ski bardzo sobie ceni, ale jest to dar, kt\u00f3ry, aby m\u00f3g\u0142 by\u0107 prze\u017cywany jako u\u015bwi\u0119cenie, wymaga zdrowych relacji, relacji prawdziwego szacunku i prawdziwego dobra, kt\u00f3re maj\u0105 swoje korzenie w Chrystusie. Bez przyjaci\u00f3\u0142 i bez modlitwy, celibat mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017carem nie do zniesienia i zaprzeczeniem samego pi\u0119kna kap\u0142a\u0144stwa.<\/p>\n Teraz dochodzimy do czwartej blisko\u015bci, ostatniej, blisko\u015bci z ludem Bo\u017cym, ze \u015awi\u0119tym Wiernym Ludem Bo\u017cym. Warto, aby\u015bmy przeczytali Lumen gentium, numer 8 i 12.<\/p>\n 4) Blisko\u015b\u0107 z lud\u017ami<\/strong><\/p>\n Wielokrotnie podkre\u015bla\u0142em, \u017ce relacja ze \u015bwi\u0119tym ludem Bo\u017cym jest dla ka\u017cdego z nas nie obowi\u0105zkiem, lecz \u0142ask\u0105<\/strong>. \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 do ludzi stanowi duchow\u0105 si\u0142\u0119, u\u0142atwiaj\u0105c\u0105 spotkanie w pe\u0142ni z Bogiem\u201d (Evangelii gaudium<\/em>, 272). Dlatego w\u0142a\u015bnie miejsce ka\u017cdego kap\u0142ana jest po\u015br\u00f3d ludzi, w relacji blisko\u015bci z ludem. W Evangelii gaudium<\/em> wskaza\u0142em, i\u017c \u201e\u017ceby by\u0107 ewangelizatorami dusz, trzeba rozwin\u0105\u0107 duchowe upodobanie pozostania blisko \u017cycia ludzi, a\u017c do odkrycia, \u017ce staje si\u0119 to \u017ar\u00f3d\u0142em g\u0142\u0119bszej rado\u015bci. Misja \u0142\u0105czy si\u0119 z mi\u0142o\u015bci\u0105 do Jezusa, ale jednocze\u015bnie z mi\u0142o\u015bci\u0105 do Jego ludu. Gdy zatrzymujemy si\u0119 przed ukrzy\u017cowanym Jezusem, poznajemy ca\u0142\u0105 Jego mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra nas zaszczyca i podtrzymuje, ale stoj\u0105c przed Nim, je\u015bli nie jeste\u015bmy \u015blepi, zaczynamy dostrzega\u0107, \u017ce spojrzenie Jezusa si\u0119 poszerza, a On, pe\u0142en uczucia i \u017caru, zwraca si\u0119 w kierunku Jego wiernego ludu. W ten spos\u00f3b odkrywamy, \u017ce On chce si\u0119 nami pos\u0142ugiwa\u0107 jako narz\u0119dziami, by za ka\u017cdym razem jeszcze bardziej si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do swojego umi\u0142owanego ludu. Jezus chce si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 kap\u0142anami, aby dotrze\u0107 bli\u017cej do \u015bwi\u0119tego wiernego ludu Bo\u017cego. Bierze nas z ludu i posy\u0142a nas do ludu, tak \u017ce nie mo\u017cna zrozumie\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci bez tej przynale\u017cno\u015bci do Niego\u201d (tam\u017ce, 268). Nie mo\u017cna zrozumie\u0107 to\u017csamo\u015bci kap\u0142a\u0144skiej bez przynale\u017cno\u015bci do \u015bwi\u0119tego wiernego ludu Bo\u017cego.<\/p>\n Jestem pewien, \u017ce aby na nowo zrozumie\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 kap\u0142a\u0144stwa, trzeba dzisiaj \u017cy\u0107 w \u015bcis\u0142ej relacji z realnym \u017cyciem ludzi<\/strong>, obok nich, bez \u017cadnej drogi ucieczki. \u201eCzasem do\u015bwiadczamy pokusy bycia chrze\u015bcijanami, zachowuj\u0105c roztropny dystans w stosunku do ran Pana. Jezus jednak chce, aby\u015bmy dotykali ludzkiej n\u0119dzy, aby\u015bmy dotykali cierpi\u0105cego cia\u0142a innych. Oczekuje, aby\u015bmy zrezygnowali z poszukiwania osobistych lub wsp\u00f3lnotowych \u015brodk\u00f3w ochronnych, pozwalaj\u0105cych nam zachowa\u0107 dystans w stosunku do istoty ludzkiej udr\u0119ki, tak aby\u015bmy rzeczywi\u015bcie chcieli wej\u015b\u0107 w kontakt z konkretnym \u017cyciem innych i poznali moc czu\u0142o\u015bci. Gdy to czynimy, \u017cycie zawsze si\u0119 nam komplikuje cudownie i prze\u017cywamy g\u0142\u0119bokie do\u015bwiadczenie bycia ludem, do\u015bwiadczenie przynale\u017cno\u015bci do ludu\u201d (tam\u017ce, 270). A lud nie jest kategori\u0105 logiczn\u0105, przeciwnie, jest kategori\u0105 mityczn\u0105; aby go zrozumie\u0107, musimy podej\u015b\u0107 do niego tak, jak si\u0119 podchodzi do kategorii mitycznej.<\/p>\n Blisko\u015b\u0107 z ludem Bo\u017cym. Blisko\u015b\u0107, kt\u00f3ra, wzbogacona o \u201einne blisko\u015bci\u201d, trzy inne, zach\u0119ca \u2013 i w pewnej mierze wymaga \u2013 aby\u015bmy prowadzili styl Pana<\/strong>, kt\u00f3ry jest stylem blisko\u015bci, wsp\u00f3\u0142czucia i czu\u0142o\u015bci, poniewa\u017c jest zdolny i\u015b\u0107 nie jako s\u0119dzia, lecz jako Dobry Samarytanin, kt\u00f3ry rozpoznaje rany swojego ludu, cierpienie prze\u017cywane w milczeniu, po\u015bwi\u0119cenie i wyrzeczenia tak wielu ojc\u00f3w i matek, by utrzyma\u0107 swoje rodziny, a tak\u017ce znosi\u0107 konsekwencje przemocy, korupcji i oboj\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 przyt\u0142umi\u0107 wszelk\u0105 nadziej\u0119. Blisko\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozwala nama\u015bci\u0107 rany i og\u0142osi\u0107 rok \u0142aski od Pana (por. Iz 61, 2). Wa\u017cne, by pami\u0119ta\u0107, \u017ce lud Bo\u017cy ufa, i\u017c znajdzie pasterzy na wz\u00f3r Jezusa \u2013 a nie \u201eurz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych\u201d \u2013 pami\u0119tamy ten czas we Francji: by\u0142 Proboszcz z Ars, proboszcz, ale by\u0142 te\u017c \u201emonsieur l’abb\u00e9\u201d, urz\u0119dnik pa\u0144stwowy \u2013 tak\u017ce dzisiaj ludzie prosz\u0105 nas, aby\u015bmy byli pasterzami ludu, a nie urz\u0119dnikami pa\u0144stwowymi lub \u201efachowcami od sacrum\u201d \u2013 pasterzami, kt\u00f3rzy wiedzieliby o wsp\u00f3\u0142czuciu i chwilach sposobnych; ludzi odwa\u017cnych, zdolnych zatrzyma\u0107 si\u0119 przed zranionymi i wyci\u0105gn\u0105\u0107 do nich r\u0119k\u0119; ludzi kontemplacyjnych, kt\u00f3rzy w swojej blisko\u015bci z ludem mog\u0105 g\u0142osi\u0107 nad ranami \u015bwiata czynn\u0105 moc Zmartwychwstania.<\/p>\n Jedn\u0105 z istotnych cech naszego \u201esieciowego\u201d spo\u0142ecze\u0144stwa jest powszechne poczucie osierocenia<\/strong>, jest to zjawisko aktualne. Jeste\u015bmy pod\u0142\u0105czeni do wszystkiego i wszystkich, a brakuje nam do\u015bwiadczenia przynale\u017cno\u015bci, kt\u00f3re jest czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko po\u0142\u0105czeniem. Dzi\u0119ki blisko\u015bci pasterza mo\u017cemy zwo\u0142a\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 i wspiera\u0107 wzrost poczucia przynale\u017cno\u015bci; nale\u017cymy do \u015awi\u0119tego Wiernego Ludu Bo\u017cego, kt\u00f3ry jest powo\u0142any, aby by\u0107 znakiem wkroczenia kr\u00f3lestwa Bo\u017cego w dzie\u0144 dzisiejszy dziej\u00f3w. Je\u015bli pasterz si\u0119 gubi, je\u015bli pasterz si\u0119 oddala, to i owce si\u0119 rozprosz\u0105 i b\u0119d\u0105 w zasi\u0119gu ka\u017cdego wilka.<\/p>\n Ta przynale\u017cno\u015b\u0107 z kolei b\u0119dzie stanowi\u0142a \u015brodek zaradczy na wypaczenie powo\u0142ania, rodz\u0105ce si\u0119 w\u0142a\u015bnie z zapomnienia, \u017ce \u017cycie kap\u0142a\u0144skie nale\u017cy do innych \u2013 do Pana i do os\u00f3b kt\u00f3re On nam powierzy\u0142. To zapomnienie le\u017cy u podstaw klerykalizmu \u2013 o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 kardyna\u0142 Ouellet \u2013 i jego nast\u0119pstw. Klerykalizm jest deprawacj\u0105, a tak\u017ce jedna z jego oznak jest rygoryzm, kolejna deprawacja. Klerykalizm jest deprawacj\u0105<\/strong>, poniewa\u017c jest zbudowany na \u201edystansie\u201d. Kiedy my\u015bl\u0119 o klerykalizmie, my\u015bl\u0119 tak\u017ce o klerykalizacji \u015bwieckich: o promowaniu ma\u0142ej elity, kt\u00f3ra wok\u00f3\u0142 kap\u0142ana wypacza tak\u017ce jego w\u0142asn\u0105 podstawow\u0105 misj\u0119 (por. Gaudium et spes<\/em>, 44), a tak\u017ce misj\u0119 osoby \u015bwieckiej. Jak\u017ce wielu jest sklerykalizowanych \u015bwieckich, tak wielu: \u201eNale\u017c\u0119 do tego stowarzyszenia, jeste\u015bmy tam w parafii, jeste\u015bmy…\u201d. \u201eWybra\u0144cy\u201d, sklerykalizowany laikat, to pi\u0119kna pokusa.. Pami\u0119tajmy, \u017ce \u201emisja w sercu ludu nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 mojego \u017cycia ani ozdob\u0105, kt\u00f3r\u0105 mog\u0119 zdj\u0105\u0107; nie jest dodatkiem ani jeszcze jedn\u0105 chwil\u0105 w \u017cyciu. Jest czym\u015b, czego nie mog\u0119 wykorzeni\u0107 z mojego bycia kap\u0142anem, je\u015bli nie chc\u0119 siebie zniszczy\u0107. Ja jestem misj\u0105 na tym \u015bwiecie, i dlatego jestem w tym \u015bwiecie. Trzeba przyj\u0105\u0107 samych siebie jako naznaczonych ogniem przez t\u0119 misj\u0119 o\u015bwiecania, b\u0142ogos\u0142awienia, o\u017cywiania, podnoszenia, uzdrawiania, wyzwalania\u201d (Evangelii gaudium<\/em>, 273).<\/p>\n Chcia\u0142bym powi\u0105za\u0107 t\u0119 blisko\u015b\u0107 z ludem Bo\u017cym z blisko\u015bci\u0105 z Bogiem, poniewa\u017c modlitwa pasterza karmi si\u0119 i uciele\u015bnia w sercu ludu Bo\u017cego. Pasterz, modl\u0105c si\u0119, niesie \u015blady ran i rado\u015bci swego ludu, kt\u00f3re w milczeniu przedstawia Panu, aby ten nama\u015bci\u0142 je darem Ducha \u015awi\u0119tego. Jest to nadzieja pasterza, kt\u00f3ry ufa i zmaga si\u0119, by Pan pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 sw\u00f3j lud.<\/p>\n Id\u0105c za nauczaniem \u015bw. Ignacego, \u017ce \u201enie obfito\u015b\u0107 wiedzy, ale wewn\u0119trzne odczuwanie i smakowanie rzeczy zadawala i nasyca dusz\u0119\u201d (\u0106wiczenia duchowe<\/em>, 2, 4), warto, aby biskupi i kap\u0142ani zadawali sobie pytanie, \u201ejaki jest stan mojej blisko\u015bci<\/strong>\u201d, jak prze\u017cywam te cztery wymiary, kszta\u0142tuj\u0105ce moje \u017cycie kap\u0142a\u0144skie ponad podzia\u0142ami i pozwalaj\u0105ce mi radzi\u0107 sobie z napi\u0119ciami i brakiem r\u00f3wnowagi, z kt\u00f3rymi mamy do czynienia na co dzie\u0144. Te cztery blisko\u015bci s\u0105 dobr\u0105 szko\u0142\u0105 \u201egry na otwartym polu\u201d, tam, gdzie powo\u0142any jest kap\u0142an, bez l\u0119ku, bez rygoryzmu, bez pomniejszania, czy zuba\u017cania misji. Kap\u0142a\u0144skie serce zna blisko\u015b\u0107, poniewa\u017c pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra chcia\u0142a by\u0107 blisko, by\u0142 Pan. Niech On nawiedza swoich kap\u0142an\u00f3w w modlitwie, w biskupie, w braciach prezbiterach i w swoim ludzie. Niech zak\u0142\u00f3ca rutyn\u0119 i troch\u0119 przeszkodzi, niech wzbudzi niepok\u00f3j \u2013 jak w czasie pierwszej mi\u0142o\u015bci \u2013 zdynamizuje wszystkie zdolno\u015bci, aby nasz lud mia\u0142 \u017cycie i to \u017cycie w obfito\u015bci (por. J 10, 10). Blisko\u015bci Pana nie s\u0105 zadaniem dodatkowym: jest to dar, kt\u00f3ry On daje, aby powo\u0142anie by\u0142o \u017cywe i owocne. Blisko\u015b\u0107 z Bogiem, blisko\u015b\u0107 z biskupem, blisko\u015b\u0107 mi\u0119dzy nami kap\u0142anami i blisko\u015b\u0107 ze \u015bwi\u0119tym wiernym ludem Bo\u017cym.<\/p>\n Wobec pokusy zamkni\u0119cia si\u0119 w nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 dyskusjach na temat teologii kap\u0142a\u0144stwa lub na temat tego, czym powinno ono by\u0107, Pan patrzy na nas z czu\u0142o\u015bci\u0105 i wsp\u00f3\u0142czuciem i ofiarowuje kap\u0142anom wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0105 rozpozna\u0107 i podtrzyma\u0107 zapa\u0142 do misji: blisko\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest wsp\u00f3\u0142czuj\u0105ca i czu\u0142a, blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Boga, wobec biskupa, braci prezbiter\u00f3w i powierzonego im ludu. Blisko\u015b\u0107 w stylu Boga, kt\u00f3ry jest bliski ze wsp\u00f3\u0142czuciem i czu\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n I dzi\u0119kuj\u0119 za Wasz\u0105 blisko\u015b\u0107 i cierpliwo\u015b\u0107, dzi\u0119kuj\u0119, bardzo dzi\u0119kuj\u0119! \u017bycz\u0119 dobrej pracy wam wszystkim. Id\u0119 do biblioteki, bo mam dzi\u015b rano wiele spotka\u0144. M\u00f3dlcie si\u0119 za mnie, a ja b\u0119d\u0119 si\u0119 modli\u0142 za was. Dobrej pracy!<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przem\u00f3wienie Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka na sympozjum \u201eKu fundamentalnej teologii kap\u0142a\u0144stwa\u201d (17 lutego 2022 r.) Drodzy bracia, dzie\u0144 dobry! Dzi\u0119kuj\u0119 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 podzielenia si\u0119 z wami t\u0105 refleksj\u0105, kt\u00f3ra rodzi si\u0119 z tego, co Pan stopniowo pozwala\u0142 mi pozna\u0107 w ci\u0105gu tych ponad 50 lat kap\u0142a\u0144stwa. Nie chc\u0119 wy\u0142\u0105cza\u0107 z tej wdzi\u0119cznej pami\u0119ci tych ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy swoim \u017cyciem i \u015bwiadectwem ukazywali […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2169"}],"collection":[{"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2169"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2189,"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2169\/revisions\/2189"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/formacja.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}